Bahçeli hedefi büyüttü, peki sandık ne söylüyor?

MHP lideri Bahçeli, 2028 seçimleri için MHP’ye “Türkiye’nin birinci partisi olma” hedefi koydu. Alparslan Türkeş’in liderliğinde siyasi kimliğini oluşturan, iktidar ortaklıkları ve darbe sonrasında yeniden yapılanma süreçlerinden geçen MHP, en yüksek oy oranına 1999’da ulaştı. Bahçeli dönemindeki 8 genel seçimde bu sonuç aşılamazken parti içindeki ayrışmalar yeni siyasi yapıların kuruluşuna uzandı.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin, 2028’de yapılmasını istediği seçimler için partisinin hedefini “oy oranımızı artırmak, milletvekili sayımızı çoğaltmak, Türkiye’nin birinci partisi olmak” sözleriyle açıklaması, MHP’nin seçim geçmişini gündeme getirdi. Bahçeli, 6 Ekim’deki grup toplantısında partisinin yasamadaki temsil gücünü artırması gerektiğini vurguladı. Kuruluşundan bugüne milletvekili genel seçimlerinde Türkiye genelinde birincilik elde etmeyen MHP’nin en yüksek oy oranı ve milletvekili sayısı, 1999’da ulaştığı yüzde 17,98 ve 129 sandalye olarak kaldı.

TÜRKEŞ LİDERLİĞİNDE SİYASİ KİMLİK

MHP, Alparslan Türkeş liderliğindeki Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’nin 8–9 Şubat 1969’da Adana’da yapılan kurultayında bugünkü adını aldı. Parti, MHP adıyla girdiği ilk genel seçimde 274 bin 225 oy ve yüzde 3,02 oy oranına ulaştı. Türkeş, Adana’dan milletvekili seçilerek partisini Meclis’te temsil etti. 1973 seçiminde 362 bin 208 oy alan MHP’nin oy oranı yüzde 3,38’e, milletvekili sayısı 3’e yükseldi. Parti, 1977’de yüzde 6,42 oyla 16 milletvekilliği kazandı. Türkeş döneminde parlamentodaki temsilini genişleten MHP, Süleyman Demirel başbakanlığında kurulan birinci ve ikinci Milliyetçi Cephe hükümetlerine katıldı. Türkeş de bu hükümetlerde başbakan yardımcılığı ve devlet bakanlığı görevlerini üstlendi.

DARBENİN ARDINDAN YENİDEN YAPILANMA

12 Eylül darbesinin ardından kapatılan MHP’nin siyasi çizgisi, 1983’te kurulan Muhafazakâr Parti ve bu partinin 1985’te adını aldığı Milliyetçi Çalışma Partisi ile sürdürüldü. Siyasi yasağının 1987 referandumuyla kaldırılmasının ardından MÇP’nin başına geçen Türkeş, aynı yıl yapılan genel seçimde 701 bin 538 oy ve yüzde 2,93 oy oranına ulaştı. Parti, yüzde 10’luk ülke barajı nedeniyle Meclis dışında kaldı. 1991 seçiminde Refah Partisi ve Islahatçı Demokrasi Partisi ile seçim işbirliğine gidildi. MÇP adayları RP listelerinden seçime katıldı. Seçimin ardından Türkeş ve beraberindeki 18 milletvekili MÇP çatısı altında buluştu. Seçime ayrı bir MÇP listesiyle girilmediği için partinin kendisine ait oy oranı oluşmadı.

MHP ADINA DÖNÜŞ VE AYRIŞMA

Bu dönemde parti içindeki görüş ayrılıkları da yeni bir siyasi yapılanmaya dönüştü. Muhsin Yazıcıoğlu ve arkadaşları, 1992’de MÇP’den ayrılarak 29 Ocak 1993’te Büyük Birlik Partisi’ni kurdu. MÇP ise 24 Ocak 1993’te yapılan kurultayında yeniden MHP adını aldı. Türkeş liderliğindeki son genel seçim olan 24 Aralık 1995’te MHP, 2 milyon 301 bin 343 oy ve yüzde 8,18 oy oranına ulaştı. Ancak yüzde 10’luk seçim barajını aşamadığı için milletvekili çıkaramadı.

BAHÇELİ DÖNEMİ BAŞLADI

Türkeş’in 4 Nisan 1997’de yaşamını yitirmesinin ardından MHP’de genel başkanlık seçimi yapıldı. 6 Temmuz 1997’deki olağanüstü kurultayda Tuğrul Türkeş ile yarışan Devlet Bahçeli, genel başkan seçildi. Tuğrul Türkeş ise daha sonra MHP’den ayrılarak 1998’de Aydınlık Türkiye Partisi’ni kurdu. Bahçeli, partisinin başında ilk genel seçim sınavını 18 Nisan 1999’da verdi. MHP, 5 milyon 606 bin 583 oy ve yüzde 17,98 oy oranıyla DSP’nin ardından ikinci parti oldu. Kazandığı 129 milletvekilliğiyle DSP ve ANAP ile kurulan koalisyon hükümetine katıldı. Bu sonuç, hem Bahçeli döneminin hem de MHP tarihinin oy oranı ve milletvekili sayısı bakımından zirvesi oldu. Parti, Bahçeli liderliğinde daha sonra girdiği 7 genel seçimde bu düzeye yeniden ulaşamadı.

BAŞBAKANLIK TEKLİFİNİ GERİ ÇEVİRDİ

MHP’nin ikinci parti olarak çıktığı 1999 seçimlerinin ardından kurulan DSP–MHP–ANAP hükümetinde Bahçeli, devlet bakanı ve başbakan yardımcısı oldu. Koalisyonun son döneminde ise başbakanlığın Bahçeli’ye geçmesi konusu gündeme geldi. Bahçeli’nin Temmuz 2015’te partisinin milletvekillerine anlattığı görüşmeye ilişkin dönemin basınına yansıyan habere göre Ecevit, 2002’de DSP’de yaşanan istifalar sırasında partisinin milletvekili sayısının MHP’nin gerisine düşebileceğini belirterek başbakanlığı bırakmaya hazır olduğunu söyledi. Bahçeli ise koalisyon protokolünün başbakanlığı milletvekili sayısına bağlamadığı gerekçesiyle teklifi kabul etmedi.

2002’DE BARAJ, 2007’DE DÖNÜŞ

MHP, iktidar ortaklığının ardından yapılan 3 Kasım 2002 seçiminde önemli oy kaybı yaşadı. Partinin oyları 2 milyon 635 bin 787’ye, oy oranı yüzde 8,36’ya geriledi. Yüzde 10’luk barajı aşamayan MHP, Meclis dışında kaldı. Parti, 22 Temmuz 2007 seçiminde 5 milyon 1 bin 869 oy ve yüzde 14,27 oy oranıyla yeniden Meclis’e girdi; 71 milletvekilliği kazandı. 2011’de ise oy sayısı 5 milyon 585 bin 513’e yükselmesine karşın oy oranı yüzde 13,01’e, milletvekili sayısı 53’e düştü.

ÇÖZÜM SÜRECİNE MUHALEFET DÖNEMİNDE YÜKSELİŞ

MHP, önceki çözüm sürecine sert muhalefet yürüttüğü dönemin ardından yapılan 7 Haziran 2015 seçiminde, Bahçeli liderliğindeki ikinci en yüksek oy oranına ulaştı. Parti, 2011’e göre oy oranını 3,28 puan artırarak yüzde 16,29’a, milletvekili sayısını da 53’ten 80’e çıkardı. Aldığı 7 milyon 520 bin 6 oy, MHP’nin genel seçimlerde ulaştığı en yüksek oy sayısı oldu. Böylece oy oranı ve milletvekili sayısındaki zirve 1999’da kalırken, oy sayısındaki rekor Haziran 2015’te kaydedildi. Ancak aynı yıl 1 Kasım’da yenilenen seçimde partinin oyları 5 milyon 694 bin 136’ya, oy oranı yüzde 11,90’a geriledi. Milletvekili sayısı 80’den 40’a düştü. MHP, yaklaşık beş ayda 1,8 milyonu aşkın oy ve sandalyelerinin yarısını kaybetti.

2015’TE DE BAŞBAKANLIĞA “HAYIR”

7 Haziran seçimlerinin ardından hiçbir partinin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamaması üzerine koalisyon arayışları başladı. Dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, birlikte hükümet kurulması için Bahçeli’ye başbakanlık önerdi. Ancak MHP yönetimi, HDP’nin desteğine dayanacak bir hükümet formülüne karşı çıktı. Bahçeli’nin teklife ilişkin yakın kurmaylarına “Kırmızı çizgiyle kırmızı koltuk karıştırılmasın” değerlendirmesini yaptığı dönemin haberlerine yansıdı. Böylece çözüm sürecine muhalefet ederek oylarını artıran MHP, seçim sonrasında gündeme gelen bu hükümet seçeneğinde yer almadı.

KURULTAY MÜCADELESİNDEN İYİ PARTİ’YE

Kasım 2015’teki seçim sonucunu parti içindeki liderlik tartışmaları izledi. Meral Akşener, Koray Aydın, Sinan Oğan ve Ümit Özdağ’ın öne çıktığı muhalif hareket, olağanüstü kurultay talebiyle imza topladı. Bahçeli yönetiminin karşı çıktığı girişim mahkemelere taşındı. Muhaliflerin 19 Haziran 2016’da gerçekleştirdiği tüzük kurultayı da daha sonra mahkeme tarafından iptal edildi. Kurultay mücadelesini ihraçlar ve ayrılıklar izledi. Akşener, 8 Eylül 2016’da MHP’den ihraç edildi. Muhalif hareketin bir bölümü, 25 Ekim 2017’de Akşener öncülüğünde kurulan İYİ Parti’de buluştu. Koray Aydın, Ümit Özdağ, Cihan Paçacı, Yusuf Halaçoğlu ve Nuri Okutan gibi eski MHP’li isimler yeni partinin kadrolarında yer aldı.

CUMHUR İTTİFAKI İLE SEÇİM

MHP, Cumhur İttifakı içinde girdiği 24 Haziran 2018 seçiminde 5 milyon 565 bin 331 oy aldı. Yüzde 11,10 oy oranına ulaşan parti, 49 milletvekili çıkardı. Kasım 2015’e göre oy oranı gerilemesine karşın kazandığı sandalye sayısı arttı. MHP kökenli kadroların yer aldığı siyasi yapılardaki ayrışmalar ise devam etti. Eski MHP milletvekili ve İYİ Parti kurucularından Ümit Özdağ, İYİ Parti’den ayrılmasının ardından 26 Ağustos 2021’de Zafer Partisi’ni kurdu. Zafer Partisi doğrudan MHP’den ayrılarak kurulmasa da MHP kökenli isimlerin farklı partilerde siyaset yapmasının bir başka örneği oldu.

8 SEÇİMDE EN İYİ DERECE İKİNCİLİK

MHP, 14 Mayıs 2023 genel seçiminde 5 milyon 484 bin 820 oy ve yüzde 10,07 oy oranıyla 50 milletvekilliği kazandı. Oy oranı 2018’e göre 1,03 puan gerilerken milletvekili sayısı bir arttı. Böylece Bahçeli liderliğinde sekiz genel seçime giren MHP’nin en iyi derecesi, 1999’daki ikincilik olarak kaldı. Partinin son genel seçimdeki oy oranı, 1999 zirvesinin 7,91 puan, Haziran 2015 sonucunun ise 6,22 puan altında gerçekleşti. Bahçeli, 2028’e giderken partisinin önüne hem oy oranını ve milletvekili sayısını artırma hem de tarihinde ilk kez Türkiye genelinde birinci parti olma hedefini koydu. Önceki çözüm sürecinde sert muhalefet yürüten partinin bugünkü süreçte üstlendiği rolün genel seçim sandığına nasıl yansıyacağı henüz sınanmadı.

cumhuriyet