Karbon ayak izini ulaşım tercihi belirliyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı 2025-2050 Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı'na (SECAP) göre, ulaşım sektörü kentin toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 39,1'ini oluşturuyor. Toplu taşıma, bisiklet ve yürüyüş gibi günlük ulaşım tercihleri ise İzmir'in 2050 iklim nötr hedefine ulaşmasında önemli rol oynuyor.

İzmir'in iklim hedeflerine ulaşmasında ulaşım faaliyetleri önemli rol oynuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan 2025-2050 Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (SECAP), ulaşım tercihlerinin kentin karbon ayak izini doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor. SECAP'ın 2024 sera gazı envanterine göre ulaşım sektörü, yaklaşık 6,17 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) emisyon ve yüzde 39,1'lik payla İzmir'in en büyük ikinci sera gazı emisyon kaynağı konumunda bulunuyor. Veriler, ulaşım alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerin yalnızca bireysel karbon ayak izini değil, kentin toplam sera gazı emisyonlarını azaltmada da belirleyici olduğunu gösteriyor.

Otomobil yerine toplu taşıma

Günlük yaşamda yapılabilecek en basit değişikliklerden biri ulaşım tercihini değiştirmek. SECAP kapsamında yapılan değerlendirmelere göre aynı güzergahta elektrikli otobüsler, otomobillere göre yaklaşık yüzde 80 daha az karbon salımı oluşturuyor. Bu nedenle özel araç yerine toplu taşımanın tercih edilmesi, kısa mesafelerde yürünmesi veya bisiklete binilmesi, araç paylaşımının yaygınlaştırılması ve elektrikli araç kullanımının artırılması öneriliyor. Haftada yalnızca bir gün toplu taşımaya yönelmek bile bireysel karbon salımının azaltılmasına katkı sağlıyor. Kısa mesafelerde otomobil yerine bisiklet ya da yürüyüşün tercih edilmesi ise ulaşım kaynaklı emisyonları azaltmanın en doğrudan yollarından biri olarak öne çıkıyor.

Bisiklet: Sıfır karbonlu ulaşım

Kent içi ulaşımda bisiklet kullanımı da karbon ayak izinin azaltılmasında önemli bir seçenek olarak gösteriliyor. Bisiklet, doğrudan karbon salımı üretmeden ulaşım imkânı sunarken, özellikle kısa mesafelerde otomobil kullanımının yerine geçmesiyle emisyonların azaltılmasına katkı sağlıyor. Araç kullanımının zorunlu olduğu durumlarda ise araçların lastik basıncını doğru seviyede tutmak gibi basit bakım uygulamaları yakıt tüketimini azaltarak hem ekonomik tasarruf sağlıyor hem de atmosfere salınan karbondioksit miktarını düşürüyor.

Karbon azaltımı evden de başlıyor

SECAP, iklim mücadelesinin yalnızca ulaşım politikalarıyla sınırlı olmadığını, günlük yaşamın tamamına yayılan küçük tercihlerin de önemli olduğunu ortaya koyuyor. Evlerde gereksiz yanan lambaların kapatılması, LED ampullerin kullanılması, enerji verimli beyaz eşyaların tercih edilmesi, elektronik cihazların bekleme modunda bırakılmaması ve binalarda ısı yalıtımının güçlendirilmesi öneriliyor. SECAP’taki değerlendirmelere göre enerji verimliliği uygulamalarıyla hanelerde elektrik tüketimi yaklaşık yüzde 20 azaltılabiliyor. Su tasarrufu, gıda israfının önlenmesi, geri dönüşüm, tek kullanımlık plastiklerden kaçınma, yerel ve mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi gibi alışkanlıklar da karbon ayak izinin azaltılmasına katkı sağlıyor.

Hedef 2050’de iklim nötr İzmir

İzmir Büyükşehir Belediyesi, SECAP doğrultusunda 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını en az yüzde 40 azaltmayı, 2050’de ise kalan emisyonları dengeleyerek iklim nötr kent olmayı hedefliyor. Elektrikli otobüs ve raylı sistem yatırımları, güneş enerji santralleri, enerji verimliliği uygulamaları, atık yönetimi, akıllı aydınlatma ve yeşil altyapı çalışmaları bu dönüşümün kurumsal ayağını oluştururken, vatandaşların günlük tercihleri de hedefin önemli bir parçasını oluşturuyor.