Trump'ın seçim sonuçlarına müdahale ihtimali tartışılıyor

ABD'de 3 Kasım ara seçimleri için milyonlarca seçmen sandık başına giderken, Cumhuriyetçilerin yenilmesi halinde Başkan Donald Trump'ın sonuçları kabul edip etmeyeceği tartışılıyor. Kamuoyu araştırmalarında her 10 Amerikalıdan 7'sinin Trump'ın olası bir yenilgiyi kabul edeceğinden şüphe duyması, seçim sonrası yaşanabilecek siyasi ve hukuki krizlere ilişkin endişeleri artırdı.

ABD'de seçmenler, 3 Kasım Salı günü yapılacak ara seçimlerde Kongre'nin geleceğini belirlemek için sandık başına gidiyor. Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamı ve Senato'daki 100 sandalyenin 35'i için oy kullanılacak.

Seçim tahmin modelleri Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanma ihtimalini yüzde 95 olarak gösterirken, Senato'da daha çekişmeli bir yarış bekleniyor.

Ancak seçimler öncesinde asıl tartışma, ABD Başkanı Donald Trump'ın Cumhuriyetçilerin yenilmesi halinde sonuçları kabul edip etmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor.

Her iki partiden seçim yetkilileri, Trump'ın sonuçlara itiraz etmek için çeşitli adımlar atabileceğinden endişe duyuyor.

Son dönemde yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre, her 10 Amerikalıdan 7'si Cumhuriyetçilerin kaybetmesi durumunda Trump'ın seçim sonuçlarını kabul edeceğine inanmıyor.

54 MİLYONDAN FAZLA AMERİKALI ERKEN OY KULLANDI

Trump'ın adı oy pusulasında yer almasa da seçimlerin sonucu, başkanlığının geri kalan dönemindeki siyasi dengeleri doğrudan etkileyecek.

Artan enflasyon ve kamuoyunda tepki çeken İran savaşı nedeniyle iç politikada baskıyla karşı karşıya kalan Trump, Kongre'deki Cumhuriyetçi çoğunluğun devam etmesini istiyor.

Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı'nın verilerine göre, seçim günü öncesinde 54 milyondan fazla Amerikalı erken oy kullandı.

Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanması halinde Trump yönetimine yönelik soruşturmalar başlatılabilecek, yetkililer Kongre'de ifade vermeye çağrılabilecek ve Beyaz Saray'ın yasama gündemi engellenebilecek.

Cumhuriyetçiler ise Kongre'nin iki kanadındaki çoğunluğu koruyarak Trump'ın politikalarını hayata geçirmeyi hedefliyor.

Bu politikaların başında, ülke genelinde seçmenlerden fotoğraflı kimlik ve vatandaşlıklarını kanıtlayan belge sunmalarını isteyen SAVE America Act adlı yasa tasarısı geliyor.

TRUMP'IN SEÇİMLERE MÜDAHALE YETKİSİ VAR MI?

ABD Anayasası'na göre Kongre seçimlerinin zamanını, yerini ve uygulanma biçimini belirleme yetkisi eyaletlere ait. Kongre bu kuralları değiştirebilirken başkanın seçim yasaları üzerindeki doğrudan yetkisi, kabul edilen düzenlemeleri imzalamak veya veto etmekle sınırlı.

Bununla birlikte Trump, Adalet Bakanlığı, Federal Soruşturma Bürosu (FBI), İç Güvenlik Bakanlığı ve Posta İdaresi gibi federal kurumların yönetimini elinde bulunduruyor.

Başkan, bu kurumlara başkanlık kararnameleri aracılığıyla talimat verebiliyor. Ancak söz konusu kararnameler eyaletlerin seçim yasalarını geçersiz kılamıyor.

Nitekim haziran ayında bir federal yargıç, Trump'ın seçmen kaydı sırasında vatandaşlığı kanıtlayan belgelerin sunulmasını zorunlu hale getirmeyi amaçlayan ilk seçim kararnamesinin büyük bölümünü kalıcı olarak engelledi.

Aynı ay ABD Yüksek Mahkemesi de eyaletlerin seçim gününe kadar postaya verilen ancak daha sonra ulaşan oy pusulalarını saymaya devam edebileceğine hükmetti.

Uzmanlara göre Trump'ın seçim sürecinde baskı oluşturabileceği üç kritik aşama bulunuyor: Oy verme, oyların sayılması ve sonuçların resmen onaylanması.

POSTAYLA OY KULLANMAYI ENGELLEME GİRİŞİMİ

İlk tartışma, oy verme sürecine yönelik federal müdahale girişimleriyle ilgili.

Trump, mart ayında yayımladığı kararnameyle eyaletlerin sunacağı seçmen listelerinde yer almayan kişilere posta yoluyla oy pusulası gönderilmesini engellemeye çalıştı.

Ancak federal mahkeme bu düzenlemeyi durdurdu. Yüksek Mahkeme de söz konusu kararı onayladı. Böylece postayla oy kullanma uygulamasının devam etmesinin önü açıldı.

Öte yandan ABD Adalet Bakanlığı, 50 eyaletin tamamına yaklaşık 1000 seçim gözlemcisi göndereceğini duyurdu. Bu, bakanlığın bugüne kadarki en kapsamlı seçim gözlem girişimi olarak nitelendirildi.

Ancak federal gözlemcilerin sandık merkezlerine girebilmesi için yerel seçim yetkililerinden izin alması gerekiyor.

İkinci kritik aşama, oyların sayılması ve seçmen kayıtlarının denetlenmesi.

ABD Adalet Bakanlığı, 49 eyalet ve başkent Washington'ın da içinde bulunduğu Columbia Bölgesi'nden seçmen listelerinin tamamını talep etti.

Bakanlık, bu kayıtları İç Güvenlik Bakanlığı'nın veri tabanıyla karşılaştırarak vatandaş olmayan kişilerin seçmen listelerinde bulunup bulunmadığını incelemeyi planladı.

Bu kapsamda 30 eyalete dava açıldı. Ancak mahkemelerden hiçbiri Adalet Bakanlığı lehine karar vermedi.

Ekim ayında bir federal yargıç, söz konusu uygulamayı ülke genelinde geçersiz kıldı.

SEÇİM SONUÇLARININ ONAYLANMASI KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR

Üçüncü ve en önemli aşama ise seçim sonuçlarının resmen onaylanması.

ABD'de seçim sonuçları, eyalet ve yerel seçim yetkililerinin yürüttüğü işlemlerle kesinlik kazanıyor.

Trump, seçim sonuçlarını kabul edip etmeyeceğine ilişkin sorulara, seçimlerin "dürüst olması halinde" sonuçları tanıyacağını söyleyerek yanıt verdi.

Bu açıklama, 2020 başkanlık seçimlerinin ardından yaşanan tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Trump, 2020 seçimlerinden sonra Georgia eyaletinin üst düzey seçim yetkilisinden kendisine yeterli sayıda oy "bulmasını" istemişti.

Uzmanlar, benzer bir anlaşmazlık yaşanması halinde yerel seçim yetkililerinin sonuçları onaylama konusunda siyasi baskıyla karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.

CUMHURİYETÇİLER DEMOKRATLARIN GÖREVE BAŞLAMASINI ENGELLEYEBİLİR Mİ?

Seçim sonrası tartışmaların bir diğer boyutu, yeni seçilen Kongre üyelerinin göreve başlamasıyla ilgili.

ABD Anayasası, Temsilciler Meclisi ve Senato'ya kendi üyelerinin seçimlerinin geçerliliği konusunda karar verme yetkisi tanıyor.

Bu nedenle bazı çevreler, Cumhuriyetçilerin çoğunluğu korumaları halinde seçim sonuçları resmen onaylanan Demokrat adayların Temsilciler Meclisi'ne kabul edilmesini engellemeye çalışabileceğinden endişe ediyor.

Temsilciler Meclisi'nin seçim sonucu onaylanmış bir adayın göreve başlamasını son kez engellediği olay 1985 yılında yaşanmıştı.

Ancak Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, böyle bir seçeneğin gündeme getirilmesini "saçmalık" olarak nitelendirdi.

Yeni Kongre'nin 3 Ocak 2027'de göreve başlaması bekleniyor.

ULUSAL ACİL DURUM İLANI TARTIŞMASI

Seçimlere yönelik olası müdahale senaryolarından biri de Trump'ın ulusal acil durum ilan etmesi.

Basına sızan bir başkanlık kararnamesi taslağında, yabancı ülkelerin seçimlere müdahale ettiği iddiasıyla ulusal acil durum ilan edilmesi önerildi.

Taslakta, postayla oy kullanımının büyük ölçüde yasaklanması ve seçmenlerin yeniden yüz yüze kayıt yaptırmaya zorlanması gibi düzenlemeler yer aldı.

Söz konusu öneri, Trump'ın daha önce dile getirdiği ancak kanıtlanmayan yabancı müdahale ve oy kullanma makinelerine ilişkin iddialara dayanıyor.

Trump ise böyle bir taslaktan haberdar olmadığını söyledi.

Hukuk uzmanları, taslakta atıfta bulunulan yasaların başkana seçim kurallarını bu şekilde değiştirme yetkisi vermediğini belirtiyor.

ABD'DE SEÇİM SİSTEMİNİ KORUYAN MEKANİZMALAR NELER?

ABD'de seçimlerin merkezi bir sistem yerine eyaletler ve yerel yönetimler tarafından yürütülmesi, federal müdahalelere karşı önemli bir denetim mekanizması oluşturuyor.

Ülke genelinde her iki partiden binlerce seçim görevlisi süreci yönetiyor. Çok sayıda yetkilinin, olası federal müdahalelere karşı aylardır hazırlık yaptığı belirtiliyor.

Yargı da seçim sürecindeki bir diğer denetim mekanizması olarak öne çıkıyor.

Federal mahkemeler, Trump'ın postayla oy kullanımını sınırlamaya yönelik girişimlerini ve Adalet Bakanlığı'nın seçmen listelerinin tamamına erişme çabalarını engelledi.

Kongre içinde de seçim sonuçlarının tanınmasına yönelik iki partili bir girişim başlatıldı.

Demokrat Josh Gottheimer ile Cumhuriyetçi Don Bacon, Temsilciler Meclisi üyelerinden sonuçları resmen onaylanan bütün adayların göreve başlamasına izin vereceklerine ilişkin taahhütte bulunmalarını istedi.

İki milletvekili, bu girişimle 3 Ocak'ta yaşanabilecek olası bir siyasi krizin önüne geçmeyi amaçlıyor.

SEÇİM GECESİ VE SONRASINDA HANGİ GELİŞMELER İZLENECEK?

Uzmanlara göre olası müdahale girişimlerinin ilk işaretleri seçim gecesi ortaya çıkabilir.

Bazı eyaletlerde postayla kullanılan oyların diğer oylardan sonra sayılması nedeniyle ilk sonuçlarda önde görünen adayların durumu sonraki günlerde değişebiliyor.

Bu nedenle oy sayımı tamamlanmadan zafer ilan edilmesi veya seçimlerde hile yapıldığı yönünde kanıtsız iddiaların ortaya atılması, dikkatle izlenecek gelişmeler arasında bulunuyor.

Seçimi izleyen günlerde Adalet Bakanlığı'nın California, Washington ve Alaska eyaletlerinde vatandaş olmayan kişilerin oy kullandığı iddialarıyla ilgili girişimlerini sürdürüp sürdürmeyeceği de önem taşıyor.

Federal görevlilerin oy pusulalarına veya seçim kayıtlarına el koymaya çalışıp çalışmayacağı da takip edilecek.

Eyaletlerin büyük bölümünde seçim sonuçlarının kasım ayının sonuna veya aralık ayının başına kadar resmen onaylanması bekleniyor.

Son aşama ise 3 Ocak 2027'de yeni Kongre'nin göreve başlaması olacak.

cumhuriyet