Irak'la 53 yıllık petrol anlaşması 27 Temmuz’da sona erecek

ABD-İran savaşıyla Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık nedeniyle alternatif rotalardan biri olarak öne çıkan Irak petrolünün Batı pazarlarına açılan kapılarından biri olan Kerkük-Ceyhan hattında 53 yıl önce imzalanan petrol anlaşması 27 Temmuz 2026'da sona erecek. Bu tarihten sonra yeni bir anlaşma imzalanmazsa Irak’tan petrol akışı duracak. Enerji yönetimi, yeni anlaşmayla ilgili henüz bir mutabakatın söz konusu olmadığını belirtti.

Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan ham petrol boru hattı anlaşması tarihi bir eşikten geçecek. Anlaşma kapsamında Irak’tan Türkiye’ye onlarca yıldır devam eden petrol akışı, 27 Temmuz itibarıyla duracak.

Söz konusu anlaşmanın ilgili maddesi gereğince, anlaşmanın sona erdirilmesi için bir yıl önceden tarafların yazılı bildirimde bulunulması gerekiyor. Bu yönde bir bildirimin yapılmaması durumunda anlaşma kendiliğinden beş yıl daha uzuyor.

Mevcut anlaşma, 2010 yılında 15 yıl süreyle uzatılmıştı.

GEÇEN YIL KARAR ALINDI

Türkiye, 21 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla, anlaşma sona ermeden bir yıl önce süresinin uzatılmayacağına karar verdi. Bu karara göre, 27 Temmuz’da anlaşmanın süresi dolacak. Petrol akışı tümüyle duracak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın yenilenmemesiyle ilgili olarak, teknik olarak günlük 1,5 milyon varil kapasiteli Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın hiçbir zaman tam kapasiteye ulaşmadığını belirterek, kullanım oranının zaman zaman yüzde 25'lere kadar düştüğüne işaret etmişti. Bayraktar, ham petrol boru hattının Irak’ın güneyine bağlanması gerektiğini ifade etmişti.

1,5 MİLYAR DOLARLIK TAHKİM

Kerkük-Ceyhan hattı, Türkiye'nin 2014-2018 yılları arasında Irak'ın onayı olmadan gerçekleştirilen petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan tahkim davasının ardından yaklaşık 2,5 yıl kapalı kaldı. Tahkim mahkemesi, Türkiye'nin 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetti.

Petrol akışı geçen yılın sonlarında yeniden başladı. Taraflar arasında 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim dosyası daha bulunuyor.

YENİ ANLAŞMA UZUN ZAMAN ALABİLİR

Türkiye‘nin önerdiği, Irak’ın güneyine Basra’ya dek uzanacak boru hatlarını kapsayan yeni anlaşma henüz imzalanmadı. Ankara ve Bağdat, yeni anlaşma üzerinde bir yıldır görüşüyor.

Enerji yönetimi, yeni anlaşmayla ilgili bir mutabakatın söz konusu olmadığını belirterek, anlaşmanın kısa vadede imzalanmasının da beklenmediğine işaret etti.

Petrol uzmanları, küresel piyasalarda Hürmüz Boğazı’na alternatif rota arayışına işaret ederek, gerek Irak gerekse de Körfez’deki üretici ülkelerin petrolü için Basra’dan Ceyhan’a uzanan bir boru hattının gerekliliğine vurgu yaptı. Uzmanlar, bir boşluk yaşanmadan yeni anlaşmanın hayata geçirilmesinin önemli bir adım olacağına dikkati çekti.

ANKA