Enflasyon savaştan önce patladı! Sıkı para politikasında son perde...

Küresel enerji piyasalarındaki savaş gerilimi ve TÜİK’in açıkladığı şubat ayı verileri, Türkiye ekonomisinde 20 aylık dezenflasyon sürecinin resmen sona erdiğini gösterdi. Batı Asya'daki çatışmaların mart ayı rakamlarına sert şekilde yansıması beklenirken gözler Merkez Bankası'nın 12 Mart’taki faiz kararına çevrildi. Son iki yılda alınan kararlar enflasyonla mücadelede yeni çareler aranması gerektiğini gösterdi.

Batı Asya'da İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan silahlı çatışma, küresel enerji piyasalarında derin çalkantılara yol açtı. İran'ın bölgedeki LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) ve petrol tesislerini hedef almasının ardından Hürmüz Boğazı'nı kapatması, dünya genelinde enerji arzına ilişkin ciddi kaygıları beraberinde getirdi.

20 AYLIK DÜŞÜŞ DURDU

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), şubat ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyatları şubat ayında aylık yüzde 2,96, yıllık ise yüzde 31,53 oranında arttı. Nisan 2024'te yüzde 69,80, Mayıs 2024'te yüzde 75,45 ile zirveye ulaşan yıllık enflasyon, bu tarihten itibaren gerilemeye başlamıştı. Şubat verisiyle birlikte söz konusu 20 aylık düşüş serisi sona erdi.

TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi'ni (TÜFE) hesaplarken ilgili ayın 1'i ile 24'ü arasındaki fiyat verilerini esas alıyor; her ürün için günlük fiyatların geometrik ortalaması alınarak aylık ortalamaya ulaşılıyor. Bu yöntem nedeniyle 24 Şubat'ta tırmanan Batı Asya geriliminin ve buna bağlı enerji fiyatı şokunun şubat enflasyonuna yansımadığı da görüldü. Bu sonuç Türkiye'de baz etkisiyle düştüğü söylenen enflasyondaki katılık ile endişe yaratırken üzerine Batı Asya'daki durum geleceğe yönelik bu endişeleri katladı.

MART DAHA SERT OLABİLİR

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) geçen yıl yayımladığı analize göre Brent petrol fiyatındaki her yüzde 10'luk artış, tüketici enflasyonunu 1 puan yukarı çekiyor. Savaşın tetiklediği enerji fiyatı artışlarının mart ayı verilerine yansıması bekleniyor. 

TCMB'nin 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 16 düzeyinde bulunuyor. Ancak yılın yalnızca ilk iki ayında birikimli enflasyon yüzde 7,95'e ulaştı. Yılın geri kalanında aylık enflasyonun yüzde 1 olması dahi yıl sonu enflasyonu yüzde 18'in üzerine taşıyacak.

PİYASALAR FAİZİ KONUŞUYOR

Tüm bu gelişmelerin odağında 12 Mart 2026'da açıklanacak TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) kararı yer alıyor. Piyasalar, faizin yüzde 37'de sabit tutulmasını beklerken TCMB'nin likiditeyi sıkılaştırıcı adımları sonucunda hem Merkez Bankası fonlama faizi hem de Borsa İstanbul repo faizi yüzde 37'den yüzde 40'a çıktı. Piyasa çevrelerinde bu hamle, savaş koşullarına verilen bir faiz artışı tepkisi olarak yorumlandı.

'HALK BANK'I DA DOLANDIRMAYA ÇALIŞIYORLAR'

Türkiye'nin faiz politikası son birkaç yılda köklü dönüşümler yaşadı. AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 7 Aralık 2019 tarihinde yaptığı konuşmada dönemin muhalefete geçen isimlerini hedef alarak Ahmet Davutoğlu'nun yanı sıra eski başbakan yardımcıları Ali Babacan ve günümüz Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e de yüklenmişti. Erdoğan konuşmasında "Peki yanında kim var? Yine bir başka isim o da Sayın Babacan var. Onun da imzası var bu işin altında. Başka kim var? Mehmet Şimşek var. Hani bunlar dürüsttü ya. Dürüstlüğü bunlar kimseye bırakmıyordu? Bunlar Halk Bank'ı da dolandırmaya çalışıyorlar" ifadelerini kullanmıştı.

Aradan geçen yaklaşık dört yılın ardından Erdoğan, Şimşek'i 4 Haziran 2023'te yeniden Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine davet etti. Şimşek'in göreve başladığı dönemde politika faizi, 25 Mayıs 2023 tarihli kararla yüzde 8,5 düzeyindeydi.

FAİZ SARMALI SÜRÜYOR

Şimşek'in göreve gelmesinin ardından yapılan her Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizi artırıldı. 25 Mayıs Mayıs 2023 tarihinde yüzde 8,5 seviyesinde olan politika faizi 21 Mart 2024'te yüzde 50'ye ulaştı. Böylece Mehmet Şimşek'in göreve başladığı tarihten sonraki 9 aylık sürede politika faizi yüzde 41.5 artmış oldu.

Mart 2024'ten Aralık 2024'e kadar yüzde 50'de sabit tutulan politika faizi, 26 Aralık'ta yüzde 47,5'e indirilerek faiz indirimi dönemi resmen başladı. Mart 2025'e kadar sürdürülen indirimlerle yüzde 42,5'e gerileyen politika faizi, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP'nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından piyasalarda oluşan şok ortamında yeniden yüzde 46'ya yükseltildi. İndirim sürecine Temmuz 2025'te yeniden dönülebildi ve politika faizi Ocak 2026'da yüzde 37'ye indirildi.

9 ayda 41,5 puan artırılan politika faizi, geçen 2 yılda yalnızca 13 puan indirilebildi. Bu tablo, ekonomi yönetiminin orta ve uzun vadeli planlarının ne ölçüde tutarlı biçimde uygulanabildiğini sorgulatırken Türkiye ekonomisinin kırılganlığına ilişkin tartışmaları da yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Yüksek enflasyona karşı ekonomi yönetiminin yalnızca politika faizi ile bu durumun üstesinden gelemeyeceğinin artık kesinleştiğine yönelik yorumlar yapılmaya başlandı.

cumhuriyet