Körfez ülkelerinden ABD'yi zorda bırakan İran kararı

İran, ABD ve İsrail’den gelebilecek olası saldırılar karşısında hükümetin işleyişini sürdürebilmek amacıyla vilayetlere olağanüstü yetkiler devretti. Suudi Arabistan ve BAE, ABD'nin olası bir saldırısında hava sahalarını ve topraklarını kullanmasına izin vermeyeceğini açıklayarak Washington'ın askeri seçeneklerini sınırladı. Uzmanlar, ABD'nin bu koşullarda Diego Garcia Hava Üssü, bölgede konuşlu uçak gemileri ya da ana karadan kaldıracağı uzun menzilli bombardıman uçaklarını kullanmayı değerlendirebileceğini belirtiyor.

İran yönetimi, ABD ile yaşanan gerilimin tırmanması üzerine vilayetlere olağanüstü yetkiler verdi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın talimatıyla başlatılan süreç, olası bir saldırı halinde devlet işleyişinin sürekliliğini sağlamayı hedefliyor.

Bölgedeki kritik gelişme ise Körfez ülkelerinin tutumu oldu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD’nin İran'a yönelik olası bir askeri operasyonunda topraklarının ve hava sahalarının kullanılmasına izin vermeyeceğini ilan etti. Bu durum, Washington'ın bölgedeki askeri harekat kabiliyetlerini önemli ölçüde kısıtladı.

Askeri uzmanlara göre, bu kısıtlamalar karşısında ABD, alternatif seçenekleri değerlendiriyor. Diego Garcia'daki stratejik hava üssü, bölgedeki uçak gemileri ve ana karadan kalkacak uzun menzilli bombardıman uçakları, olası bir harekatta öne çıkabilecek unsurlar arasında yer alıyor.

İRAN'DA YETKİ DEVRİ KARARI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD veya İsrail kaynaklı olası yeni saldırı ihtimallerine karşı hazırlık talimatı verdi. Pezeşkiyan, salı günü sınır illerinin valileriyle gerçekleştirdiği toplantıda acil önlemleri açıkladı. Pezeşkiyan, "gereksiz bürokratik süreçleri ortadan kaldırmak ve temel ihtiyaç maddelerinin ithalatını hızlandırmak" amacıyla emirler yayınladı.

Financial Times'ın (FT) haberine göre, Pezeşkiyan, valilere olağanüstü yetkiler devredildiğini duyurarak, "Yetkileri illere devrediyoruz ki valiler yargı organlarıyla ve diğer kuruluşlardaki yetkililerle iletişime geçip kendi başlarına kararlar alabilsinler" ifadesini kullandı.

Alınan önlemler kapsamında, valilere komşu ülkelerle takas mekanizmalarını kullanarak dövizsiz ithalat yapma izni verildi.

Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, yaşanan gerilimin boyutuna ilişkin açıklamasında, İran'ın savunmaya hazır olduğunu ancak diplomatik çözüm arayışlarının da sürdüğünü vurgulayarak, "Ülkenin üzerinde ağır bir savaş gölgesi asılı duruyor ve bu da mevcut sorunları ciddi şekilde karmaşıklaştırıyor" dedi.

KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN ABD'YE ASKERİ KISITLAMA

Suudi Arabistan, salı günü ABD'nin İran'a yönelik olası bir saldırısında hava sahasının ve topraklarının kullanılmasını resmen reddetti. Bu açıklama, BAE Dışişleri Bakanlığı'nın pazartesi günü yaptığı benzer bir duyurunun ardından geldi. Körfez ülkelerinin İran'a saldırıda rol almayı reddetmesiyle ABD'nin askeri seçenekleri önemli ölçüde kısıtlandı.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, geçtiğimiz gün İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile yaptığı telefon görüşmesinde bu kararı teyit etti. Suudi Arabistan'dan yapılan açıklamada, Veliaht Prens'in, krallığın "hava sahasının veya topraklarının İran'a karşı herhangi bir askeri eylem için kullanılmasına izin vermeyeceğini" vurguladığı belirtildi.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan uzman Karim Sadjadpour, Körfez ülkelerinin tutumunun arkasındaki dinamikleri değerlendirerek, "Hem Suudi Arabistan hem de BAE, İran ve onun vekilleri tarafından yapılan saldırıların hedefi oldu. Zayıflamış ve daha az tehditkar bir İran rejimi onların çıkarına ancak bölgesel huzursuzluktan ve İran'ın misillemesinden endişe duyuyorlar" dedi.

"KARAR, OPERASYON MALİYETİNİ ARTIRIR ANCAK ABD'Yİ DURDURMAZ"

Körfez ülkelerinin getirdiği kısıtlamalar, ABD'nin askeri planlamasını yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

Washington Post'a (WP) Körfez ülkelerinin kararının askeri açıdan ne anlama geldiğini yorumlayan Emekli Hava Kuvvetleri Korgenerali David Deptula, "Askeri açıdan bakıldığında, bu karar ABD'nin İran'a karşı herhangi bir eyleminin operasyonel karmaşıklığını ve maliyetini artırır ancak onu durdurmaz" açıklamasını yaptı.

Uzmanlar, ABD'nin elindeki alternatifleri sıraladı. Hint Okyanusu'ndaki Britanya toprağı Diego Garcia'daki stratejik hava üssü, uzun menzilli B-52 ve B-2 bombardıman uçakları için kritik bir konuşlanma noktası olarak öne çıkıyor. Ayrıca, bölgede konuşlu USS Abraham Lincoln gibi uçak gemilerinden kalkacak uçaklar ve ana karadaki üslerden havalanacak bombardıman uçakları, olası bir harekatta kullanılabilecek seçenekler arasında sayılıyor.

Deptula, bu seçeneklerin karmaşıklığına rağmen uygulanabilir olduğunu belirtti. Suudi Arabistan ve BAE'nin tutumunun aynı zamanda İran'ın elini siyasi olarak güçlendirdiğini ifade etti. Deptula, bu açıklamaların "Tahran'ın dış baskılara direnmesinin siyasi maliyetini" düşüreceğini sözlerine ekledi.

ABD, ASKERİ TATBİKAT DÜZENLEYECEK

Washington yönetimi, Tahran’la yaşanan gerilimler sürerken Orta Doğu'daki askeri varlığını güçlendirdi. ABD kuvvetlerinin Orta Doğu’da birkaç gün sürecek bir hava tatbikatı gerçekleştireceği bildirildi.

ABD’nin Orta Doğu, Batı ve Orta Asya’daki kuvvetlerinden sorumlu Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) pazartesi günü yaptığı açıklamada, USS Abraham Lincoln uçak gemisi saldırı grubunun halihazırda bölgeye ulaştığı ifade edilmişti.

CNN International'ın haberinde, tatbikat kararının Orta Doğu'daki askeri kabiliyetlerini test etmek ve güçlendirmek için alındığını belirten CENTCOM'un, tatbikatların gerçekleştirileceği yer, süresi ve hangi unsurların katılım sağlayacağına ilişkin bilgi vermediğine dikkat çekildi. CENTCOM, hazırlık amaçlı tatbikatların ev sahibi ülkelerin onayıyla ve “güvenlik, hassasiyet ve egemenliğe saygı vurgusu yapılarak sivil ve askeri havacılık yetkilileriyle yakın koordinasyon içinde” gerçekleştirileceğini kaydetti.

İRAN'DAN KOMŞULARINA TEHDİT

İran tarafından yapılan uyarılar da gerilimin seviyesini ortaya koydu. Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Siyasi İşler Yardımcısı Subayı Mohammad Akbarzadeh, "küresel ekonomiyi tehlikeye atmak istemediklerini ancak ABD ve destekçilerinin İran'a karşı başlatacakları bir savaştan fayda sağlayamayacağını" vurguladı.

Akbarzadeh, komşu ülkeleri de uyararak, İran'a karşı 'dost' olarak kabul edilseler bile, hava sahaları, toprakları ya da sularının İran'a yönelik bir saldırıda kullanılması durumunda 'düşman' olarak değerlendirileceklerini sözlerine ekledi. Akbarzadeh, İran'ın savaşa hazır olduğunu ve "bir milimetre bile geri adım atmayacağını" vurguladı.

ABD tarafında ise Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Başkan Donald Trump'ın "İran'daki durumu çok ciddiyetle izlediğini ve rejimin protestocuları idam etmesi durumunda tüm seçeneklerin masada olduğunu" kaydetti.

İRAN VE ABD GÖRÜŞÜYOR

İsminin gizli kalması koşuluyla WP'ye konuşan ABD'li bir diplomat, bölge ülkelerinin gerilimi azaltmak için İran ve ABD ile görüştüğünü aktardı. Kaynak, Trump yönetiminin, Tahran'ın bölgedeki petrol ve doğal gaz tesislerini hedef alabileceği konusunda uyarıldığını belirtti.

İranlı gazeteci Ali Gholhaki ise İran ve ABD'nin "üçüncü bir ülkede" "doğrudan veya dolaylı" görüşmeler yürüttüğünü ifade etti. Gholhaki, diplomasinin "son derece muhtemel" bir savaşı önleyebileceğinden şüphe duyduğunu söyledi.

İran Hükümet Sözcüsü Mohajerani, ülkede "ulusal dayanışma" çağrısı yaparak, "İnsanların hayatında korku ve kargaşa yaratmaya çalışan düşman medyanın savaş davullarını çaldığını duyuyoruz. Başından beri çok katmanlı, hibrit bir savaşla karşı karşıya olduğumuzu biliyorduk" açıklamasını yaptı.

Hürriyet